• Sluit luiken of dikke gordijnen

    Ooit bedacht dat gordijnen niet alleen licht buiten houden? Dikke gordijnen weren de kou van buiten. Ook luiken zijn een goede isolator.

    meer informatie
  • Regel uw cv beter in

    Door de temperatuur lager in te stellen van de cv-ketel en voor de bereiding van warm tapwater bespaart u op de energierekening en vermindert u de CO₂-uitstoot.

    meer informatie
  • Zet apparaten écht uit

    We weten het inmiddels allemaal: apparaten op standby zijn stille energieverbruikers! Maar heeft u ze ook inderdaad echt uit staan…?

    meer informatie
  • Ledlampen

    Door over te stappen op ledlampen bespaart u eenvoudig energie. Met één ledlamp bespaart u gemiddeld tot 12 euro per jaar.

    meer informatie
  • Gericht verwarmen

    U kunt hier tips vinden om gericht bepaalde ruimtes te verwarmen. Zo kunt u in een ongeïsoleerd historisch pand een besparing van wel 520 euro per jaar halen.

    meer informatie
  • Vervang oude apparatuur

    Het vervangen van oude apparatuur door een nieuwe, energiezuinige versie levert vaak veel op. Op jaarbasis kunt u hierdoor tot wel 40 euro besparen op uw energierekening.

    meer informatie
  • Isoleer cv-leidingen

    Door uw leidingen goed te isoleren, verliest het water van de ketel naar de verwarming niet te veel warmte en bespaart u tot 2 euro per meter verwarmingsleiding.

    meer informatie
  • Water besparen

    Heeft u wel eens bedacht hoeveel drinkwater we door de wc spoelen, of gebruiken om te douchen? Reinigen en verwarmen van drinkwater kost energie. We hebben wat waterbesparende tips bij elkaar gezet voor u.

    meer informatie
  • Energieverbruiksmanager

    U kunt zo’n 10% energie besparen, alleen maar door meer inzicht te krijgen in uw eigen energieverbruik. Een energieverbruiksmanager helpt u hierbij.

    meer informatie
  • Radiatorfolie

    Bij radiatoren gaat veel warmte verloren richting de buitenmuren of ramen. Door radiatorfolie te plaatsen straalt de warmte weer naar binnen.

    meer informatie
  • Sluit luiken of dikke gordijnen

    Ooit bedacht dat gordijnen niet alleen licht buiten houden? Dikke gordijnen weren de kou van buiten. Ook luiken zijn een goede isolator.

    meer informatie
  • Zelf verbouwen groente/kruiden

    Het lokaal verbouwen van groenten bespaart CO₂ doordat het voedsel niet getransporteerd hoeft te worden en omdat het CO₂ uit de lucht bindt tijdens het groeien.

    meer informatie
  • Regenton

    Regenwater kan goed worden hergebruikt om het groen rondom het fort te besproeien.

    meer informatie
  • Ledlampen

    Door over te stappen op ledlampen bespaart u eenvoudig energie. Met één ledlamp bespaart u gemiddeld tot 12 euro per jaar.

    meer informatie
  • Energieverbruiksmanager

    Waar gaat energie nou eigenlijk aan op? Een energieverbruiksmanager helpt om dit in kaart te brengen.

    meer informatie
  • Sensoren op verlichting

    Met aanwezigheidsdetectie laat u nooit meer lampen per ongeluk aan staan.

    meer informatie
  • Zonnepanelen

    Met zonnepanelen kunt u zelf duurzame energie opwekken. Voor monumenten gelden aparte regels. Bekijk dus goed de regels om te zien wat er bij u kan.

    meer informatie
  • Zonne dakpan

    Een dakpan die energie opwekt. Bij monumenten is het niet altijd mogelijk. En kijk goed naar de levensduur van uw huidige dakpan tegenover die van de geïntegreerde zonnecel.

    meer informatie
  • Zon en wind op afstand

    Het kan voorkomen dat u zelf geen (geschikt) dak heeft voor zonnepanelen. Door te investeren in zonnepanelen en windmolens op afstand, kunt u toch uw eigen duurzame energie opwekken.

    meer informatie
  • Energieraam

    Ramen kan u beter isoleren. Maar wist u dat u ook zelf elektriciteit op kan wekken met een energieraam? Bovendien kunnen ramen slim worden geïntegreerd met zonwering.

    meer informatie
  • Groen energiecontract

    Als u een duurzaam energiecontract afsluit, zet u snel een stap in de goede richting. Probeer energie af te nemen van windmolens en zonprojecten in Nederland. Zo draagt u direct bij aan een schoner klimaat en onze economie.

    meer informatie
  • Zonthermisch dak

    Elektriciteit én warmte uit een paneel op het dak halen? Dat kan met een zonthermisch dak (PVT). Het is nog een vrij nieuwe technologie maar lijkt veelbelovend.

    meer informatie
  • Laadpaal auto

    Tanken bij een elektrische auto doet u met een laadpaal. Bekijk hier hoe u dit kunt koppelen aan de zonnepanelen van uw fort.

    meer informatie
  • Pelletketel en -kachel

    Een pelletkachel is een haard die houtsnippers verbrandt. De warmte wordt gebruikt om verwarmingswater op te warmen. De ketel is een efficiente maar hele grote versie hiervan. Benieuwd?

    meer informatie
  • Energie uit oppervlakte water

    De meeste forten zijn omzoomd door een gracht. Het zou natuurlijk prachtig zijn om dit water te gebruiken voor het verwarmen van het fort. En het goede nieuws is, dat kan!

    meer informatie
  • Zonneboiler

    Met een zonneboiler gebruikt u de zon om water te verwarmen. Vooral rendabel in de zomer en werkt samen met een na-verwarmer, zoals een (hybride) warmtepomp.

    meer informatie
  • Luchtwarmtepomp

    Wist u dat het mogelijk is om de warmte uit de buitenlucht te gebruiken voor uw verwarming en warm tapwater? Dit is precies wat een luchtwarmtepomp doet.

    meer informatie
  • warmtepomp met bodembron

    Wilt u uw pand verwarmen in de winter en koelen in de zomer? Een warmtepomp kan bodemwarmte van 12°C geschikt maken voor lagetemperatuurverwarming in uw pand.

    meer informatie
  • Vloerverwarming

    Vloerverwarming is een comfortabele en zuinige manier om op lage temperatuur te verwarmen. Uw pand wordt gelijkmatig verwarmd en buizen worden niet-zichtbaar aangebracht in uw vloer.

    meer informatie
  • Wand- of plafondverwarming

    Verwarming in de wanden of plafonds kan ook: met dunne buizen wordt warm water door de muren of het plafond geleid.

    meer informatie
  • Lage temperatuur radiatoren

    Als u op lage temperatuur wilt verwarmen kan dat ook met radiatoren. Ze zien er wel anders uit dan de standaard radiatoren. En u verwarmt uw pand gelijkmatiger, gezonder en milieuvriendelijker.

    meer informatie
  • Infrarood verwarming

    Infraroodpanelen verwarmen uw pand met elektriciteit. Vooral interessant voor ruimtes die kort, incidenteel en eenzijdig gebruikt worden. Hoewel verwarmen via elektriciteit kostbaarder is dan gas, kunt u met infraroodverwarming toch goedkoper uit zijn.

    meer informatie
  • Zone-regeling

    Met elektrisch bedienbare radiatorknoppen stelt u de temperatuur in elke kamer individueel in. Meer comfort, energiebesparing en werkt goed samen met een slimme thermostaat.

    meer informatie
  • Groen dak

    Forten zijn omringd door prachtig groen en hebben vaak van oorsprong groene daken. Dit maakt de fort-omgeving gezond en groen en dit heeft allerlei voordelen voor de forten zelf.

    meer informatie
  • Helofytenfilter

    Wist u dat u in uw tuin zelf grijs afvalwater kunt zuiveren? En dat dit water vervolgens zelfs gebruikt kan worden voor het doorspoelen van uw toilet?

    meer informatie
  • Doorspoelen met regenwater

    Wist u dat u een toilet kunt doorspoelen met regenwater? Hiermee behaalt u grote drinkwaterbesparingen. Weeg hier de voor- en nadelen tegen elkaar af.

    meer informatie
  • Toilet

    Wist u dat we zo’n 30% van ons dagelijkse watergebruik door het toilet spoelen? Een waterbesparend toilet biedt uitkomst.

    meer informatie
  • Kier- en naaddichting

    Heeft u last van tocht? Kijk dan eerst naar het dichten van naden en kieren. Met deze eenvoudige ingreep wordt het snel behaaglijker binnen.

    meer informatie
  • Dakisolatie

    Verwarmt u de zolder van bijvoorbeeld een mobilisatie- of genieloods, maar is het dak niet geïsoleerd? Dan gaat er veel warmte verloren via het dak. Door te isoleren kunt u een hoop besparen.

    meer informatie
  • Vloerisolatie

    De vloer isoleren is een manier om energie te besparen. De warmte blijft langer in uw pand, het wordt comfortabeler binnen en de energierekening wordt lager.

    meer informatie
  • Gevelisolatie

    Door de gevel te isoleren vermindert u uw warmteverlies. Dit is bij oude gebouwen niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld wanneer de binnen- of buitengevel van historische waarde is.

    meer informatie
  • Ramen

    Zijn de kieren in uw kozijnen gedicht, maar voelt u nog steeds flinke kou bij de ramen? Kijk dan eens naar isolerende beglazing, zoals achterzetramen of dun dubbelglas.

    meer informatie
  • Ventilatie

    Als u uw fort isoleert verstoort de natuurlijke aan- en afvoer van lucht. Mogelijke problemen zijn een slechter binnenklimaat én bij forten het bekende probleem van zout op de muren. Ventilatie is dus van cruciaal belang.

    meer informatie
Bekijk de mogelijkheden

Maak uw fort duurzaam

Welkom op De Groene Menukaart, speciaal voor forten en waterlinies. Onderzoek direct wat u lokaal aan energie kunt besparen en opwekken op uw fort, in uw vesting of genieloods.


Laat u inspireren door voorbeeldprojecten en zie wat de duurzame opties doen voor uw portemonnee én het comfort van het fort.

Elektriciteit

Heeft u interesse in groene stroom of wilt u zelf stroom opwekken?
Met zonnepanelen op het dak van het fort, de genieloods of andere bijgebouwen wordt u uw eigen energieleverancier. Ook als u zelf geen (geschikt) dak hebt, zijn er mogelijkheden. Zo kunt u een groen energiecontract afsluiten, of samen met anderen in de omgeving zonnepanelen plaatsen op een geschikt dak in de buurt. Ook kunt u met een energieverbruiksmanager inzicht krijgen in het elektragebruik.

  • Lokaal energie opwekken
  • Een slimme investering
  • Zelfvoorzienend zijn

Isolatie en Ventilatie

Oude panden zijn vaak niet kierdicht en verliezen warmte via vloeren en wanden. Dat geldt zeker ook voor de forten.
Dit is gezond voor het monument en de gebruikers, maar voelt niet altijd comfortabel. Isoleren kan een oplossing zijn. Begin altijd eerst met eenvoudige stappen, zoals het dichten van kieren en naden, voordat u grotere ingrepen overweegt. Voor alle isolerende maatregelen geldt dat ze hand in hand moeten gaan met ventilatie, om problemen zoals zoutuitbloeiing op de fortmuren te voorkomen.

Quick Wins

Wist u dat u tot wel 20% energie kunt besparen door deze tips te gebruiken? Sommige tips zijn eeuwenoud.
Door slim om te gaan met uw erfgoedlocatie kunt al veel energie besparen. Denk aan het sluiten van raamluiken en gordijnen en het plaatsen van tochtstrippen. Maar er bestaan ook nieuwe technieken zoals een energieverbruiksmanager of ledverlichting.

Verwarming

Wist u dat u de warmte uit de lucht, bodem of water kunt gebruiken om uw fort, vesting of genieloods mee te verwarmen?

Er zijn veel meer opties dan de gasgestookte cv. Veel forten stoken bijvoorbeeld via een pelletkachel, warmtepomp of infraroodpanelen. Let wel op: voor oudere gebouwen is hier in veel gevallen regelgeving van toepassing. Ook is het belangrijk te kijken hoe u de warmte efficiënt door uw fort heen verspreidt. Kies uit eenvoudige of complexere ingrepen om te verwarmen. Zo kunt u bijvoorbeeld:

  • Lokaal warmte opwekken.
  • Heel gericht verwarmen.
  • En zelfs ‘all electric’ gaan!

Water en Groen

We gebruiken gemiddeld 126 liter water per dag per persoon.
Een groot deel hiervan is warm water. In Nederland is water genoeg. Toch kunnen er in droge perioden drinkwatertekorten ontstaan en bovendien wordt energie gebruikt voor waterwinning en waterzuivering. Water verwarmen in uw pand -kost ook veel energie. Door slim om te gaan met water kunt u dus besparen op watergebruik én uw energierekening. Er zijn allerlei mogelijkheden om slim met water om te gaan in, om en op uw fort. Denk aan het hergebruik van regenwater via de waterkelders in de forten voor het grijze watercircuit en het aanleggen van een helofytenfilter, zodat u geen rioolaansluiting nodig heeft.

Scroll verder voor meer informatie
Mijn fort duurzaam

In 5 stappen

  • 1. Informeer uzelf

    Minder tocht? Energie besparen en lagere energierekening? Of meer comfort? De Groene Menukaart geeft u inzicht in ruim 50 duurzame opties voor uw fort, vesting of genieloods.

    Aan de slag
  • 2. Vraag advies aan

    Een fort verduurzamen is complex. Het is raadzaam om een onafhankelijk advies specifiek voor uw situatie aan te vragen. Kies voor een partij met kennis over dit soort type gebouwen.

    Meer info
  • 3. Randvoorwaarden

    Verduurzamen is een kwestie van doen, maar ook van investeren en regelen. Bekijk de opties voor financiering en of u eventueel een vergunning nodig heeft.

    Financiering
  • 4. Start de uitvoering

    Met uw plan op zak kan de uitvoering beginnen. Kies voor uitvoerders die ervaring hebben met het verduurzamen van oude forten, en gewend zijn om maatwerk te leveren.

    Meer info
  • 5. Duurzaam fort!

    Uw fort is nu klaar voor een duurzame toekomst! Nu is het zaak dat u het pand ook echt duurzaam benut. Op deze website vindt u allerlei tips & tricks om dit te bereiken.

Voorbeeldprojecten

Loading...

Menukaart speciaal voor forten

De Groene Forten Menukaart  is een initiatief van De Groene Grachten en Stichting Liniebreed Ondernemen en wordt ondersteund door de Provincie Noord-Holland.

Hier vindt u alle mogelijkheden om energie te besparen en duurzaam op te wekken op uw fort, in uw vesting of genieloods. Heeft u vragen of wilt u direct aan de slag met het verduurzamen van uw fort? Neem dan contact met ons op. We helpen u graag verder.

  • Fort Resort Beemster heeft ten opzichte van een gewoon wellness bedrijf van soortgelijke grootte ± 40% minder stookkosten. Dit is dankzij een reeks duurzame maatregelen die ons fort eco-vriendelijk en ons hotel CO2-neutraal maakt.
    Frank Bart, Directeur Fort Resort Beemster
    Frank Bart, Directeur Fort Resort Beemster
  • Let op, een fort reageert net als een koelkast! Als je deze open zet in de zomer, loopt het water van de wanden. Zorg dat je in de zomer ventileert met droge lucht, houd de temperatuur op peil en sluit de deuren/ramen zoveel mogelijk.

     

    Richard Hanse, Natuurmonumenten
    Richard Hanse, Natuurmonumenten
  • De doelgroep van de Gedenkplaats maakt bewuste keuzes en denkt na over de ‘footprint’ die ze tijdens hun leven maken en over dat wat ze achterlaten als ze er zelf straks niet meer zijn. Dit uit zich bij de gedenkplaats o.a. in biologische horeca, afvalscheiding & recycleren en natuurlijk de wens tot energieneutraal zijn. Samen met een team van specialisten bekijken we alle mogelijke scenario’s zoals het gebruik van oude waterkelders als energiebron.
    Marian van Weert, Ondernemer Gedenkplaats Fort Nigtevecht
    Marian van Weert, Ondernemer Gedenkplaats Fort Nigtevecht
  • Wij hebben een warmtewisselaar met warmtepomp en een zeer efficiënt luchtbehandelingssysteem. Hierdoor is de luchtkwaliteit zeer hoog, met voor Europese normen lage CO2, fijnstof en schimmel waarden. Ons warmte-terug-win-rendement is 83%!
    Marc Heijdeman, Directeur Fort 't Hemeltje BV
    Marc Heijdeman, Directeur Fort 't Hemeltje BV
  • Als zelfs een eeuwenoud grachtenpand duurzaam kan, dan kan het toch overal?
    Wubbo Ockels (1946-2014)
    Wubbo Ockels (1946-2014)
  • We hebben het dak op het fort waterdicht gemaakt. Ook gebruiken we een grote houtsnipperkachel om het fort én het water van de douches te verwarmen. We hebben een groen energiecontract en zijn CO2 neutraal.
    Koos Lucas, eigenaar B&B Fort Bakkerskil
    Koos Lucas, eigenaar B&B Fort Bakkerskil
  • Bij de recente renovatie van de militaire bergloods zijn de golfplaten voorzien van een isolatielaag, wat een enorme energiebesparing oplevert. De loods dient nu als atelier en voor tentoonstellingen, maar hij wordt ook verhuurd voor speciale bijeenkomsten. Het fort zelf is geheel voorzien van duurzame LED verlichting en ecologie is een terugkerend thema in ons artistieke programma.
    Zippora Elders, Artistiek directeur Kunstfort bij Vijfhuizen
    Zippora Elders, Artistiek directeur Kunstfort bij Vijfhuizen

de-groene-grachten-logo

provincie-noord-holland

1-logo-fortennl-label2

1-logo-slo

Loading...