• Gemeente Amsterdam
  • Woonhuis

Duurzaamheid is meer dan een monument in ere houden

Duurzaamheid is meer dan een monument in ere houden

Voor eigenaren van monumentale panden ligt de focus vaak op de instandhouding van het gebouw zelf: het juiste voegwerk, verantwoord glas, een dak dat zowel beschermt als past bij het historische aanzicht. Maar wie zich écht duurzaam wil onderscheiden, kijkt verder dan de gevel. Dat is precies waar het keurmerk Duurzaam Gastvrij om draait: niet alleen het gebouw, maar vooral het gebruik en de exploitatie ervan.

Duurzaam Gastvrij is een keurmerk van Stichting Keurmerk Milieu, Veiligheid en Kwaliteit (KMVK), bedoeld voor organisaties in de vrijetijdsbranche, van bibliotheken en archieven tot andere publieksgerichte locaties. Het idee: organisaties die zich onderscheiden op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) verdienen zichtbare erkenning, zonder dat gasten of bezoekers inleveren op comfort en kwaliteit.

Niet alleen de stenen, maar ook het dagelijks handelen

Een veelgemaakte aanname is dat verduurzaming van een monument vooral over het gebouw gaat: isolatie, materialen, technische installaties. Duurzaam Gastvrij kijkt breder dan bouwkundige staat van het pand. Het keurmerk toetst organisaties op maar liefst twaalf thema's, waaronder management, communicatie, maatschappelijke betrokkenheid, mobiliteit, inkoop en textiel.

Zo wordt van deelnemers gevraagd een coördinator of Green Team aan te stellen die duurzaamheid structureel op de agenda houdt, een MVO-actielijst bij te houden, en jaarlijks te registreren hoeveel water, gas, elektriciteit en restafval er wordt verbruikt. Ook communicatie telt mee: is er een zichtbare duurzaamheidsverklaring, wordt er met bezoekers gecommuniceerd over lokale, culturele of natuuractiviteiten, en worden medewerkers actief meegenomen in het duurzaamheidsbeleid?

"Duurzaamheid is een onderwerp dat in alle lagen van onze onderneming een rol speelt. Het is een speerpunt in ons beleidsplan en wordt door alle medewerkers gedragen." - Bibliotheek IJmond Noord

Exploitatie als sleutel tot impact

Juist voor monumenteneigenaren is dit een waardevolle blik: de grootste duurzaamheidswinst zit vaak niet in de restauratie zelf, maar in het dagelijkse gebruik. Denk aan de manier waarop schoongemaakt wordt, de keuze voor LED-verlichting en bewegingssensoren, het beperken van waterdoorstroom bij kranen, of het aanbieden van gescheiden afvalvoorzieningen aan bezoekers. Ook zaken als duurzaam inkoopbeleid, biologische of Fairtrade catering, en het stimuleren van openbaar vervoer en fietsgebruik onder gasten en medewerkers maken onderdeel uit van het certificaat.

Het keurmerk kent drie niveaus: Brons, Zilver en Goud. Afhankelijk van het aantal behaalde optionele maatregelen, bovenop een basis van verplichte normen. Zo kan een organisatie stap voor stap groeien, passend bij de eigen ambities en mogelijkheden.

Een bredere kijk, ook voor erfgoedlocaties

Voor monumenteneigenaren in de vrijetijdsbranche biedt dit een kans om duurzaamheid zichtbaar en concreet te maken, ook wanneer grootschalige bouwkundige ingrepen (nog) niet aan de orde zijn. Beheer, exploitatie en gastbeleving bieden volop aanknopingspunten om vandaag al stappen te zetten en die inspanningen ook naar buiten toe te communiceren richting bezoekers en stakeholders.

Meer weten over de normen en de aanmeldingsprocedure? Kijk op www.duurzaam-gastvrij.nl.

Gepubliceerd op
10 juli 2026

Alle nieuwsberichten

Overig nieuws

Monument te warm in de zomer, te koud in de winter? Nu is het moment om te verduurzamen

Monument te warm in de zomer, te koud in de winter?
Nu is het moment om te verduurzamen

Een monumentaal pand heeft naast charme, karakter en geschiedenis soms ook minder prettige eigenschappen. 's Zomers warmt het snel op, en 's winters is het lastig warm te stoken. Dikke muren, oude kozijnen en beperkte isolatiemogelijkheden zorgen ervoor dat veel monumenteneigenaren het hele jaar door met het binnenklimaat worstelen.

Het goede nieuws: juist nú is het aantrekkelijk om te investeren in zowel isolatie als ventilatie. Door deze twee maatregelen te combineren, houd je in de winter de warmte binnen én zorg je in de zomer voor een frisser huis, zonder vochtproblemen of muffe lucht. Bovendien komt de 'Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing' (ISDE) tegemoet in de kosten.

Lees verder

Ben je eigenaar van een rijksmonument? Meld je nu aan voor het vernieuwde Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten

Ben je eigenaar van een rijksmonument en wil je gaan verduurzamen? Meld je dan nu aan bij het vernieuwde Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten (OVM). Dit programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en uitgevoerd door het Nationaal Restauratiefonds (NRF) biedt een vergoeding voor advies en begeleiding bij de integrale verduurzaming van rijksmonumenten. De Groene Grachten is officieel aangewezen als een van de uitvoerende partijen van dit programma. Er is een beperkt aantal plekken beschikbaar, dus wees er snel bij. 

 

Lees verder

Subsidiekansen voor verduurzaming in 2026

Eigenaren van (historische) gebouwen worden ook in 2026 ondersteund om te verduurzamen met diverse subsidies en financieringsregelingen. Om wegwijs te worden in alle mogelijkheden en kansen kan lastig zijn. Bovendien gelden er specifieke voorwaarden en zijn er deadlines waar je rekening mee moet houden om aanspraak te maken op deze regelingen. De Groene Grachten helpt particuliere woningeigenaren en eigenaren van zakelijk vastgoed om hier duidelijkheid in te krijgen. In dit overzicht vindt u een greep uit de belangrijkste kansen op landelijk niveau om te verduurzamen in 2026.  

Lees verder