Doe-het-zelver Jos verduurzaamt met gezond boerenverstand

Gebruik je boerenverstand. Als je creatief bent, is er vaak meer mogelijk dan je op het eerste gezicht denkt

Jos woont al sinds 1995 in zijn huis in Brunssum, een vooroorlogse woning uit vermoedelijk rond 1900. Mooi en karaktervol, maar ook met beperkingen als het gaat om verduurzamen. “Zo’n oud huis heeft geen spouwmuren,” zegt Jos. “Dat betekent dat sommige dingen gewoon niet kunnen, of alleen met heel ingrijpende en dure maatregelen.”

Toch hebben die beperkingen hem nooit tegengehouden. Integendeel. Jos is een handige doe-het-zelver, iemand die zelf op onderzoek gaat en met gezond boerenverstand keuzes maakt. “Je moet niet denken in onmogelijkheden,” zegt hij. Kijk vooral naar wat er wél kan.”

Klein beginnen

De eerste stappen zette Jos al jaren geleden. “We zijn begonnen met HR++ glas. Dat scheelt enorm.” Toen bleek dat het dak in slechte staat was, hebben we dat meteen goed aangepakt en geïsoleerd.”

Ook leidingen werden waar mogelijk geïsoleerd. Bij verbouwingen plaatste Jos voorzetwanden met isolatie. “Maar niet overal,” geeft hij toe. “In de woonkamer zie ik dat nog niet zo zitten. Dat zou veel werk en rommel geven. Dan moet je afwegen: wat levert het op en wat vraagt het van je huis?”

Warmte op het juiste moment

Jos heeft geen warmtepomp voor verwarming. Die optie werd eerder afgeraden, omdat het huis daar niet geschikt genoeg voor is. Wel installeerde hij zelf een warmtepompboiler voor warm water, destijds met een mooie subsidie.

Daarnaast gebruikt hij een airco in de keuken om bij te verwarmen. “Vooral ’s ochtends is dat prettig. De cv staat op dit moment zelfs helemaal uit.”  Bijzonder is de manier waarop Jos met warmte omgaat. “Ik kijk per moment van de dag waar we zijn en waar warmte nodig is.” Overdag leeft het gezin vooral in de keuken, ’s avonds in de woonkamer. “Dan zorg ik dat die ruimte op temperatuur is.”

Vrijwel alle kamers hebben een eigen automatische instelling. “De slaapkamer van mijn kleindochter gaat bijvoorbeeld een paar graden omhoog voordat ze uit school komt. Dat is gewoon aangenaam.”

Slim sturen met techniek

Jos vindt het leuk om met techniek bezig te zijn. Zijn huis zit vol domotica. “Het heeft iets creatiefs: apparaten slim laten samenwerken.”

Zo stuurt hij zijn warmtepompboiler aan op momenten dat er overproductie is van zonnestroom. “Dan krijgt hij een seintje en verwarmt hij het water extra. Zo gebruik ik meer van mijn eigen stroom.”

Op het dak liggen veertien zonnepanelen. Een paar jaar geleden legde Jos er zelf nog acht bij. “Ik kijk nu zelfs naar manieren om zichtbaar te maken wanneer we stroom over hebben. Bijvoorbeeld met een lampje dat aangaat, zodat iedereen in huis weet: dit is een goed moment om de wasmachine aan te zetten.”

Dagelijks woongenot

Al die maatregelen samen zorgen vooral voor meer woongenot. “Het huis is prettiger warm.” Ook het milieu speelt een grote rol. “Dat vind ik belangrijk. Misschien ben ik in huis wel degene die daar het meest mee bezig is.”

Kosten zijn zeker een factor, maar niet allesbepalend. “Ik ben best bereid iets meer te investeren als het bijdraagt aan een beter milieu. Die afweging maken we bewust.”

Inzicht door het EnergieBespaarPlan

Onlangs maakte Jos gebruik van het gratis EnergieBespaarPlan van de gemeente Brunssum, uitgevoerd door de WoonWijzerWinkel. “Ik kreeg een brief van de gemeente en wilde daar graag iets mee doen.”

Het plan bevestigde grotendeels wat hij al wist: dat er geen grote stappen meer te zetten zijn in deze woning. “Maar het gaf ook nieuwe inzichten,” vertelt Jos. “En ik kreeg tips over maatregelen waarvan ik het bestaan niet eens kende.”

Zo kwam decentrale ventilatie met warmteterugwinning ter sprake. “Dat zit nu in mijn achterhoofd. Niet iets om meteen toe te passen, maar wel interessant.”

Ook voor zijn volgende mogelijke stap – een thuisbatterij – wil Jos opnieuw advies inwinnen. “Wat kan het opleveren? Welke capaciteit heb ik nodig? En wat zijn de financieringsopties?”

Creatief denken

Jos blijft creatief denken. Naast energie kijkt hij ook breder naar duurzaamheid. Zo wil hij regenwater opvangen in tanks bij de schuur. Dat water kan hij gebruiken voor het besproeien van de tuin, het doorspoelen van het toilet en het wassen van de auto.

Ook in en rond de tuin is hij actief. Hij meldde zich aan voor vleermuiskasten, heeft verschillende nestkastjes hangen voor koolmezen en mussen en bouwde onlangs een egelhuisje. “De natuur moeten we koesteren,” zegt hij. “Daar begint het uiteindelijk ook.”

Niet moeilijk doen

Wat Jos andere mensen wil meegeven: maak het niet te ingewikkeld. “Denk niet: bij mij valt toch niks te halen. In elk huis en in elk gezin is winst te behalen.”

Zijn advies: “Loop eens door je huis. Kijk hoe je leeft. Praat met je buren, zeker als die hetzelfde type huis hebben. Wat hebben zij gedaan en hoe bevalt dat?”

En misschien wel de belangrijkste tip: “Gebruik je boerenverstand. Als je creatief bent, is er vaak meer mogelijk dan je op het eerste gezicht denkt.”