In de Rijndijkbuurt in Leiden hebben drie buren hun huis van het gas af gekregen met behulp van een bodemwarmtepomp. Reinier (nummer 12), Wim (nummer 16) en Maarten (nummer 9) inspireerden elkaar over de heg heen om alle drie deze investering te doen. Wat begon als een individuele zoektocht naar verduurzaming, groeide uit tot een gezamenlijk project waarbij de buren elkaar tips, twijfels en offertes toestuurden.
Een warmtepomp met bodembron maakt gebruik van de constante bodemtemperatuur van 12 graden Celsius en verhoogt die warmte naar maximaal 55 graden, perfect voor lage temperatuurverwarming zoals bij vloerverwarming. De investering is hoog, maar het systeem kan ook koelen, is geluidloos, gaat lang mee en is buitengewoon efficiënt.
Op een dinsdagochtend in juli zitten we in de tuin van Maarten om de ervaringen over deze verduurzamingsmaatregel te delen en op te schrijven. Een gesprek over verantwoordelijkheid nemen en investeren in je huis.
Hoe zijn jullie ertoe gekomen om een bodemwarmtepomp te nemen?
Maarten: "Ik woon samen met mijn vrouw in het huis waar ik zelf ook ben opgegroeid. Als energiecoach vind ik het interessant om bezig te zijn met energiebesparing en -opwekking. De afgelopen jaren hebben we onder andere vloerverwarming, vloerisolatie en HR+-glas laten plaatsen. Twee jaar geleden hebben we, geïnspireerd door Reinier, ook een bodemwarmtepomp laten aanleggen, omdat dit eigenlijk de meest efficiënte oplossing is."
Reinier: "Twee en een half jaar geleden heb ik het initiatief in de straat genomen om een bodemwarmtepomp te installeren. Niet omdat ik er veel van af wist, maar omdat je op een gegeven moment gewoon moet beginnen met verduurzamen. De kinderen waren uit huis en het werd tijd. Voor Maarten en Wim gaf dat een soort zekerheid: als de buurman tevreden is, zal het wel een goede investering zijn."
Wim: "Wij zijn ook altijd bezeig geweest met verduurzamen en hadden bijvoorbeeld al heel snel zonnepanelen op het dak. Twee jaar geleden wilden we doorpakken met verduurzamen en kwamen zo ook uit op de bodemwarmtepomp, precies zoals Reinier heeft. Om de putten te boren hebben we samengewerkt met het hospice hiernaast. Zij hebben veertien putten laten boren in de tuin, waarvan er twee apart voor mijn adres zijn."
Alle drie de bodemwarmtepompen zijn aangelegd door Geo-Energie uit Nieuwdorp. Qua investering voor boring en installatie kwamen alle drie uit op ongeveer 42.000 euro. De
meerkosten verschilden per woning, afhankelijk van de aanpassing in huis, de aansluiting van de warmtepomp en het herstel van de oprit. Maandelijks scheelt het hen nu rond de 200 euro aan energiekosten ten opzichte van daarvoor.
Wat kost het om deze maatregel toe te passen, en wat levert het op?
Reinier: "Alleen voor het geld moet je dit niet doen. Ik denk dat ik de investering met de huidige energieprijzen, er in twintig jaar misschien net uithaal. Maar het is ook een investering in duurzaamheid en een bijdrage aan de samenleving. Als je de middelen hebt om te verduurzamen, moet je die ook hiervoor inzetten, vind ik. En houd er rekening mee dat de oprit helemaal open moest en dat je ongeveer twee vierkante meter ruimte inlevert voor de warmtepomp."
Wim: "Een bodemwarmtepomp gebruikt minder energie en heeft geen last van de seizoenen, in tegenstelling tot een luchtwarmtepomp. Maar een belangrijke bijkomstigheid is het comfort: het is gewoon aangenamer in huis. Het is in elke ruimte even warm en het binnenklimaat is minder gevoelig voor de omstandigheden buitenshuis. Met als resultaat dat we waarschijnlijk ook langer in dit huis kunnen blijven wonen."
Maarten: "Bij mij kwam er wel meer bij kijken. Ik moest een nieuwe vloer en vloerverwarming laten aanleggen, en de leidingen moesten via de schoorsteen naar de zolder. Dat kostte zo'n 10.000 euro extra; de boring en de pomp zelf kwamen bij mij uit rond de 45.000 euro. Maar ik vind het de investering helemaal waard. Uiteindelijk is mijn generatie toch verantwoordelijk voor het grootste deel van de wereldwijde uitstoot; door deze investering kan ik daar toch iets tegenover zetten."
Wat was voor de doorslaggevende factor?
Wim: "Ik heb mij verdiept in alle mogelijkheden en dit systeem komt gewoon als beste uit de bus. De efficiëntie van dit type warmtepomp wordt uitgedrukt in de COP (Coëfficiënt of Performance): hoeveel kW warmte je krijgt per kW elektriciteit die je erin stopt. Bij ons komt dat neer op ongeveer 6,2. Elke kW elektriciteit levert dus ruim zes keer zoveel kW warmte op. Dat is het dubbele van een luchtwarmtepomp."
Reinier: “Het systeem systeem kan ook koelen. Daarvoor moet er alleen iets in de instellingen worden veranderd en dat komt Geo-Energie aanstaande vrijdag bij alle drie onze systemen doen. Koeling via vloerverwarming, en ook via oude radiatoren in oude huizen, werkt over het algemeen goed.”
Wim: "Het verhoogde comfort hadden wij van tevoren niet voorzien. Maar het systeem is ook geluidloos, wat niet alleen voor ons maar voor de hele buurt erg aangenaam is.”
Hoe verliep het installatieproces, van boring tot aansluiting?
Reinier: "Er zijn eigenlijk drie fasen: eerst de boring, dan de leidingen naar de warmtepomp, en pas daarna wordt de warmtepomp echt aangesloten."
Maarten: "De boringen zelf duurden ongeveer een week. Daarvoor moest eerst onderzocht worden waar de putten konden komen, en de exacte locaties worden door het boorbedrijf ook aangegeven bij de gemeente. De voorbereiding en afwerking van je eigen terrein regel je zelf: de tegels eruit halen en het opgeboorde zand afvoeren."
Wim: "Elektra en loodgieterswerk moet je ook zelf vooraf regelen, dat wordt niet voor je gedaan. Voor ons betekende dat een nieuwe meterkast en een week waarin er muren werden doorgebroken en kabels werden doorgetrokken. Als dit allemaal is voorbereid, dan is de warmtepomp verrassend snel aangesloten."
Reinier: "Het hele systeem staat er eigenlijk binnen twee weken. Maar reken op een lange wachttijd, bij ons was dat zeker vijf maanden."
Wat wil je iemand meegeven die dit systeem overweegt?
Reinier: "Laat iemand kijken of het bij jou technisch haalbaar is. Vaak moet je al wel wat aan je huis gedaan hebben, zoals isoleren. Als je de middelen hebt, is dit de meest efficiënte oplossing. En laat je goed adviseren over waar je kunt boren en waar de warmtepomp zelf kan staan."
Wim: "Goed isoleren voordat je de warmtepomp erbij haalt, dat is denk ik de basis. En de investering mag niet je enige of eerste doel zijn. Comfort betekent dat je prettiger in je huis zit en er geen moment spijt van hebt. Er is ook een soort verantwoordelijkheidsgevoel naar je eigen woning, los van het financiële plaatje of dat nou is voor een toekomstige koper, voor mijn kinderen, of voor wie er ook na mij komt."
Maarten: "En kijk rond in je buurt naar buren met een vergelijkbaar systeem. Deze informatie is online te vinden. Zo kan je van elkaar leren, eventueel installatie en onderhoud samen oppakken en natuurlijk offertes vergelijken en ervaringen uitwisselen."
Reinier: "Het is echt een fantastische investering in je huis. Maar de grootste besparing op de energierekening was toch wel die vier pubers die uit huis gingen."
Op deze kaart van de RVO zie je waar een bodemwarmtepomp een haalbare oplossing is en waar er al één ligt. Klop voor inspiratie eens aan bij de buren met zo'n systeem, of neem contact op met De Groene Grachten om meer te leren.
Reinier, Wim en Maarten wonen alle drie in dezelfde straat in Leiden en hebben, geïnspireerd door elkaar, de afgelopen jaren een bodemwarmtepomp laten installeren.
